Historia Cmentarza Pow您kowskiego


Pierwsze chwile
Przygotowania do otwarcia nekropolii

Problem lokalizacji nowego cmentarza "w polu" i pozyskania na placu "cudownie" rozwi您a豉 familia Szymanowskich. Pozosta造 jednako kwestie techniczne zwi您ane z urz康zeniem nekropolii.

字odki na ten cel zebrano od prywatnych ofiarodawc闚 (o czym wspomina cytowana tablica z ko軼io豉), a spory wk豉d mia這 duchowie雟two oraz liczne "osoby pobo積e rozmaite"1, a wi璚:

  • biskup Antoni Onufry Ok璚ki wy這篡 12 900 z逍;
  • parafie 鈍. Jana, NMP i 鈍. Andrzeja - 12 000 z逍;
  • prymas Micha Poniatowski - 9 000 z逍,
  • kr鏊 jegomo嗆 Stanis豉w August Poniatowski - 7 200 z逍,
  • ks. Stefan ㄆskina i ks. Karol Wyrwicz (wsp鏊nie i bezimiennie) 6 655 z逍,
  • starosta piaseczy雟ki Franciszek Ryx - 1 800 z逍,
  • ksi捫 Adam Czartoryski - 756 z逍 i 21 000 sztuk ceg造;
  • osoby prywatne - 23 924 z逍.

Tak wi璚 za這瞠nie cmentarza kosztowa這 ok. 74235 z逍.

Dotychczas uwa瘸no, i nekropoli zaprojektowa nadworny architekt kr鏊ewski tj. Dominik Merlini. Lech Dunin zasugerowa, i Merlini pragn掖 stworzy na gruncie polskim charakterystyczny dla W這ch cmentarz typu campo santo tzn. otoczony kru瞟ankami z wn瘯ami przeznaczonymi na grobowce lub niszami na trumny. Niestety projektu nie uda這 si zrealizowa, st康 budynek katakumb stoi sobie samotny "na 鈔odku" cmentarza.

I tak pisano w wi瘯szo軼i przewodnik闚, a do wydania ostatniej (2006 r.) monografii Starych Pow您ek autorstwa Tadeusza M. Rudkowskiego. Zwr鏂i on uwag na kilka bardzo istotnych "drobiazg闚".

Ot騜, je郵i Merlini by projektantem cmentarza, to dlaczego nekropolia nie wygl康a豉 lepiej? Mniej wi璚ej w tym samym czasie (1792 r.) powsta w Warszawie cmentarz ewangelicko-augsburski, projektowany przez wybitnego architekta Szymona Bogumi豉 Zuga. Od samego pocz徠ku istnia na nim podzia na alejki, kwatery i w og鏊e czytelny uk豉d, czyli co, na co Stare Pow您ki musia造 czeka do ko鎍a l. 30-tych XIX w.

Nie ma te wystarczaj帷o mocnych dowod闚, aby uwa瘸, 瞠 skoro Merlini by W這chem, to chcia w Polsce koniecznie zaszczepi italski styl cmentarza. Warto zreszt zauwa篡, i podobny uk豉d (tj. dziedziniec otoczony katakumbami) zastosowano na Cmentarzu 安i皻okrzyskim, przy czym 瘸dne dost瘼ne mi 廝鏚豉 nie "mieszaj" w jego projektowanie kr鏊ewskiego architekta. Mo瞠 po prostu takie by造 tendencje epoki?...

  Sowa
1.11.2010

Przypisy

  1. Wykaz os鏏 i kwoty podaj za "Kurier Warszawski" 1822, nr 127, s. [1]. Jest to najstarsze 廝鏚這, do kt鏎ego uda這 mi si dotrze, wymieniaj帷e fundator闚 cmentarza wraz z kwot wy這穎nej got闚ki.

    Niestety w p騧niejszych opracowaniach dane te podawano z b喚dami. Nie unikn掖 ich nawet Stanis豉w Szenic, kt鏎y Ok璚kiemu "odj掖" 900 z. ;) - S. Szenic, Cmentarz Pow您kowski : zmarli i ich rodziny, [T.1], 1790-1850, Warszawa 1979, s. 15). Pogubi si nawet Tadeusz M. Rudkowski, wed逝g kt鏎ego trzy parafie mia造 ofiarowa 23 924 z逍, ㄆskina i Wyrwicz - po 7 200 z, a 6655 z zosta這 wp豉cone przez trzech bezimiennych ofiarodawc闚. Razem mia這 to da "nie mniej ni 77 835 z逍", chocia po zsumowaniu warto軼i podanych przez autora wysz這 mi 76 635 z逍 (a liczy豉m kilka razy). - T.M. Rudkowski, Cmentarz Pow您kowski w Warszawie : panteon polski, Wroc豉w 2006, s. 30-31.


Do g鏎y