Historia Cmentarza Pow您kowskiego


Cmentarne porz康ki
Ewidencja pochowanych

Jednym z pierwszych dzia豉 Magistratu by這 za這瞠nie ksi庵 cmentarnych. Co prawda ju od XVI w. proboszczowie byli zobowi您ani do zapisywanie chrzt闚, 郵ub闚 i w豉郾ie zgon闚, ale nie zawsze podawano tam konkretny cmentarz, a co dopiero lokalizacj grobu1.

Rejestr pochowanych "z prawdziwego zdarzenia" dla Starych Pow您ek za這穎no dopiero w 1836 r.2 Pocz徠kowo prowadzono go w j瞛yku polskim, a od 1870 r. do 1916 r. w j瞛yku urz璠owym, czyli po rosyjsku. W l. 70-tych XIX w. ksi璕i cmentarne zawiera造 si podobno a w 71 woluminach.

Ten cenny dla historyka dokument sp這n掖 jednak w 1944 r., zatem dzi trudno poda dok豉dn liczb pochowanych na Starych Pow您kach.

Za to w ci庵u XIX w. od czasu do czasu rzucano pewnymi liczbami. Na przyk豉d w 1844 r. szacowano, i na nekropolii pow您kowskiej spocz窸o kilkadziesi徠 tysi璚y zmar造ch3. Bardziej szczeg馧owych kalkulacji podj掖 si w 1915 r. Wac豉w Jeziorowski4. Ustali on m.in., 瞠 w l. 1790-1854 na cmentarzu pochowano ponad 200 000 zmar造ch, a w l. 1854-1915 kolejne 312 631 os鏏, co razem daje nam ok. 512 631 nieboszczyk闚.

W豉郾ie na szacunkach Jeziorowskiego opar si Stanis豉w Szenic, obliczaj帷 liczb zmar造ch pochowanych na Starych Pow您kach do 1977 r.5 Autor za這篡, i po 1915 r. odbywa這 si ok. 15-20 pogrzeb闚, do czego doda r闚nie powojenne ekshumacje, co da這 mu nieca造 milion os鏏6.

Zapewne jest to liczba "obowi您uj帷a" r闚nie w "naszych czasach". Dlaczego? Ano, podobnie jak niegdy Cmentarz Br鏚nowski, tak w l. 70-tych XX w. stare, warszawskie nekropolie "odci捫y" nowy cmentarz komunalny na W鏊ce W璕lowej. Odt康 kondukty pogrzebowe coraz rzadziej kierowa造 si na Stare Pow您ki, zatem mo瞠my spokojnie przyj望, 瞠 na naszej nekropolii spoczywa oko這 milion os鏏7.

  Sowa
1.11.2010

Przypisy

  1. Zob. te Cmentarze "kr鏒ko i zwi篥le". Gr鏏 i nagrobek.
    Metryki zgon闚 parafii warszawskich od kilku lat s zreszt sukcesywnie digitalizowane. Zainteresowanym polecam stron Programu indeksacji akt闚 stanu cywilnego i metryk ko軼ielnych.
  2. Oprac. na podst.: W. Jeziorowski, Album Pow您ek. Cz. 1, Warszawa 1915, s. 5 ; Zbi鏎 Koroty雟kich sygn. 19749. Archiwum m.st. Warszawy.
  3. "Kurier Warszawski" 1844, nr 294, s. 1394.
  4. Oprac. na podst.: W. Jeziorowski, Album Pow您ek. Cz. 1, Warszawa 1915, s. 5-6.
  5. S. Szenic, Cmentarz Pow您kowski : zmarli i ich rodziny. [T. 1], 1790-1850, (Biblioteka Syrenki), Warszawa 1979, s. 30.
  6. W豉軼iwie to powinno by jeszcze mniej. Stanis豉w Szenic uwzgl璠ni dzienn liczb pogrzeb闚 podan przez Kazimierza W. W鎩cickiego, czyli obowi您uj帷 w czasach, kiedy Stare Pow您ki by造 jedyn nekropoli Warszawy. Tymczasem po otwarciu Cmentarza Br鏚nowskiego (1884 r.) dziennie na Starych Pow您kach odbywa造 si co najwy瞠j od trzech do pi璚iu pogrzeb闚, co mo積a wyliczy z danych cytowanych przez Wac豉wa Jeziorowskiego (W. Jeziorowski, Album Pow您ek. Cz. 1, Warszawa 1915, s. 5-6). Mimo ekshumacji, tendencja ta raczej utrzyma豉 si po wojnie.
  7. Dla por闚nania w 1939 r. Warszaw zamieszkiwa這 1 289 500 mln os鏏, a w 2009 r. - 1 714 446 os鏏. - M. Berezowska, Obraz demograficzny Warszawy czasu wojny i okupacji [w:] Straty Warszawy 1939-1945 : raport, od red. W. Fa趾owskiego, Warszawa 2005, s. 284. Edycja elektroniczna 30MB ; Tabl. 3. Ludno嗆 wed逝g p販i, wojew鏚ztw (nts 2) i podregion闚 (nts 3) w 2009 r. [w:] Ludno嗆 : stan i struktura w przekroju terytorialnym : stan w dniu 31 xii 2009 r., oprac. Joanna Sta鎍zak, Agnieszka Znajewska l G堯wny Urz康 Statystyczny, Warszawa 2010. Edycja elektroniczna.


Do g鏎y