Inne budynki na Cmentarzu Pow您kowskim


Drobna infrastruktura cmentarna

"Wyposa瞠nie" Cmentarza Pow您kowskiego uzupe軟ia造 niegdy praktyczne urz康zenia, z kt鏎ych zw豉szcza jednego bardzo mi dzi brakuje.

Niew徠pliwie wielkim udogodnieniem by造 bowiem liczne 豉wki, gdzie mo積a by這 sobie przysi捷 podczas zwiedzania nekropolii. Ich wystawienie planowano tu po przej璚iu zarz康u cmentarzem przez miasto (tj. w 1836 r.), lecz jeszcze w wiele lat p騧niej wspomina造 o nich przewodniki po Warszawie1. Kiedy znikn窸y? Nie wiem, ale czasami bardzo mi ich brakuje ;). C騜, staro嗆 nie rado嗆 ;)

Ju pod koniec lat 60-tych XIX w. dziennikarze zwracali uwag na niedostatek wody na cmentarzu2. Po co woda? Ano, po to, co i dzi, czyli do podlewania kwiat闚 lub darni, kt鏎 dawniej przykrywano ziemne mogi造. Jeszcze w 1873 r. na ca造, 57 morgowy (ok. 32 ha) cmentarz, mia造 starczy cztery studnie. Na wydanym w 1906 r. planie Starych Pow您ek zaznaczono ich ju dziewi耩, chocia cztery lata wcze郾iej donoszono, i studzien powinno by pi皻na軼ie3. Dzi ze znalezieniem "wodozbior闚" nie ma chyba wi瘯szego problemu, nie tylko ze wzgl璠u na ich ilo嗆 (ok. 28 sztuk)4, lecz r闚nie... obrzydliwy wygl康. Kranik na ko郵awej rurze, ustawiony przy powyginanej, metalowej beczce niestety trudno nie zauwa篡 w鈔鏚 zabytkowych nagrobk闚.

Na koniec warto wspomnie o "wynalazku", kt鏎ego chyba nie znali nasi przodkowie. Cz瘰te narzekania na zasypywanie grob闚 鄉ieciami sugeruj, 瞠 co takiego jak kontenery na odpadki raczej nie istnia這. Nale篡 przy tym pochwali wsp馧czesny zarz康 cmentarza, gdy tylko w wyj徠kowych sytuacjach 鄉ieci zalegaj na 軼ie磬ach. Gdyby jednak te kontenery by造 nieco bardziej estetyczne... C騜, podobno w 篡ciu nie mo積a mie wszytkiego ;)

© Sowa
1.11.2010

Przypisy

  1. Oprac. na podst.: "Kurier Warszawski" 1836, nr 126, s. 610 ; Przewodnik po Warszawie i jej okolicach, [Warszawa 1873], s. 79.
  2. Oprac. na podst.: "Przegl康 Tygodniowy" 1868, nr 36, s. 319 ; Przewodnik po Warszawie i jej okolicach, [Warszawa 1873], s. 79 ; Zbi鏎 rodziny Walerego Przyborowskiego XVII 292. Archiwum m.st. Warszawy.
  3. Niedob鏎 w鏚 "powierzchniowych" gdzieniegdzie "rekompensowa造" wody podsk鏎ne: ok. 1914 r. "Kurier Warszawski" donosi, 瞠 w kw. 75-207 poziom tych ostatnich by tak wysoki, 瞠 zw這ki dos這wnie p造wa造 w trumnach. - Zbi鏎 Koroty雟kich sygn. 19750. Archiwum m.st. Warszawy (wycinek z: "Kurier Warszawski" 1914, nr z 4 grudnia - nie zawiera podanych informacji).

    Skargi na ten stan rzeczy pojawia造 si na 豉mach prasy r闚nie w l. 30-tych XX w. W Archiwum m.st. Warszawy zachowa造 si jednak projekty z 1935 r. sieci kana堯w odwadniaj帷ych Cmentarz Pow您kowski. Czy zosta造 zrealizowane? Nie wiem :( - Akta dozoru Cmentarza Pow您kowskiego z 1935 r., nr zespo逝 101. Archiwum m.st. Warszawy.

  4. Tak, nudzi這 mi si i policzy豉m ;) Naturalnie nie biega豉m po ca造m cmentarzu tylko skorzysta豉m z: Stare Pow您ki w Warszawie : plan cmentarza w skali 1 : 2500, Warszawa 2001.
 


Do g鏎y