Pochowani na Cmentarzu Powązkowskim


Stanisław Kierbedź (I)

Data i miejsce urodzenia: 10 marca 1810 r.
Data i miejsce śmierci: 19 kwietnia 1899 r., Warszawa
Nagrobek: bd.
Lokalizacja grobu: kw. M

Urodził się jako syn Waleriana i jego drugiej żony Wiktorii z d. Eydrygiewicz. Jego rodzina od XVI w. zamieszkiwała na Żmudzi, a ojciec Stanisława posiadał dwa duże majątki: Nowy Dwór i Pokierszyn.

W l. 1826-1828 Stanisław Kierbedź studiował matematykę i fizykę na Uniwersytecie Wileńskim, a w l. 1828-1831 w Instytucie Korpusu Inżynierów Komunikacji, który ukończył celująco.

Po ukończeniu studiów do 1849 r. prowadził działalność pedagogiczną głównie w macierzystym Instytucie, ale również w Głównej Szkole Wojenno-Inżynieryjnej, Szkole Głównej Inżynierów Polowych, Szkole Korpusu Miejskiego oraz na uniwersytecie petersburskim. Jednocześnie w l. 1837-1838 odbył podróż do Niemiec, Francji, Anglii, Belgii i Szwajcarii, gdzie uczęszczał na specjalne kursy w lokalnych uczelniach.

Stanisława Kierbedzia interesowały głównie zagadnienia praktyczne i konstruktorskie z dziedziny budownictwa lądowowodnego. Tak więc po powrocie z zagranicy podjął pracę przy budowie kolei Mikołajewskiej, gdzie opracował m.in. projekt mostu przez Newę. Było to przedsięwzięcie niezwykle trudne ze względu na dużą głębokość rzeki (12 m), silny prąd, muliste dno, częste zmiany poziomu wód i wreszcie konieczność uwzględnienia komunikacji wodnej. Dopiero osobista decyzja cara Mikołaja I pozwoliła na realizację planów Kierbedzia. Prace prowadzono w l. 1842-1850, pod osobistym nadzorem projektanta, który wykazał się wyjątkowym talentem administracyjnym m.in. w zawieraniu korzystnych umów i ich egzekwowaniu (oby więcej takich ludzi w naszych czasach!). Efektem był pierwszy w Petersburgu most z lanego żelaza, a o skali tego sukcesu inżynieryjnego niech świadczy fakt, że przyniósł on Kierbedziowi awans na generał-majora oraz tytuł członka korespondenta Petersburskiej Akademii Nauk (od 1858 . członka honorowego).

Odtąd Stanisław Kierbedź zyskał opinię specjalisty od mostów. Nic też dziwnego, że został zastępcą dyrektora budowy Kolei Warszawsko-Petersburskiej, któremu powierzono właśnie budowę przepraw. Zanim jednak podjął się prac projektowych, w 1852 r. odbył podróż za granicę (głównie do Anglii), gdzie zapoznał się z najnowszymi "trendami" w inżynierii mostów. Efektem było zbudowanie w l. 1853-1887 pierwszego w Rosji mostu kratowego na rzece Łudze. Stanisław Kierbedź nie kopiował jednak bezmyślnie wzorów brytyjskich, ale jako pomysłowy inżynier bardzo je ulepszył, dzięki czemu niejeden most w Rosji ma przydomek "pierwszy i solidny".

Zwieńczeniem tych sukcesów było wybudowanie w Warszawie pierwszego stałego mostu wysokowodnego w l. 1861-18641, za który zresztą Kierbedź otrzymał dożywotnią pensję 1500 rubli. Była to inwestycja nie tylko o znaczeniu lokalnym, ale wręcz światowym. Warszawa była wówczas właściwie bramą do Rosji. To właśnie tu znajdował się węzeł kolejowy, gdzie łączyły się tory kolei Warszawsko-Wiedeńskiej (z europejskim rozstawem szyn, l. 1835-1848) oraz Warszawsko-Petersburskiej (z rosyjskim rozstawem szyn, l. 1851-1862). Dowcip polegał na tym, że dworzec tej pierwszej linii znajdował się na lewym brzegu Wisły (okolice stacji metra Centrum), a tej drugiej - na Pradze (okolice budynku Dyrekcji Kolei Państwowych przy ul. Targowej róg Radzymińskiej). Podróżni i towary zmierzający w głąb Rosji musieli więc przebyć praktycznie całe miasto, przeprawić się łodzią lub mostem pontonowym przez Wisłę, a potem przez przedmieście Praga, żeby móc kontynuować podróż. Budowa mostu częściowo rozwiązała ten problem, a jednocześnie przyczyniła się do uruchomienia w Warszawie pierwszego tramwaju konnego (1866 r.), który miał zapewnić komunikację między obydwoma dworcami. Most ten w świadomości warszawiaków funkcjonował jako "Most Kierbedzia" choć oficjalnie jego patronem był car Aleksander II.

Był to jednak jeden z ostatnich wielkich projektów Kierbedzia, gdyż od l. 60-tych zajmował się głównie działalnością administracyjną. Był m.in. członkiem i prezesem zarządu Głównego Towarzystwa Rosyjskich Dróg Żelaznych (l. 1857-1894), naczelnikiem VII okręgu komunikacji, przekształconego następnie w Zarząd Komunikacji w Królestwie Polskim i jednocześnie członkiem Rady Stanu i Rady Administracyjnej Królestwa Polskiego. Od 1863 r. piastował liczne funkcje związane z budową kanałów żeglugowych i koleii na terenie Rosji.

O szacunku, jakim cieszył się Stanisław Kierbedź świadczą m.in. uroczyste obchody 60-lecia pracy inżynierskiej w 1899 r. Został wówczas mianowany honorowym członkiem Instytutu Inżynierów Komunikacji w Petersburgu, a uczelnia ufundowała mu złoty medal z adresem podpisanym przez ok. 700 jego uczniów i współpracowników. Na swego honorowego członka powołało też Kierbedzia Stowarzyszenie Inżynierów Komunikacji, fundując jednocześnie nagrodę jego imienia za najlepsze artykuły techniczne publikowane w czasopismach tej organizacji. Także Rada Główna Towarzystwa Dróg Żelaznych Rosyjskich pięknie uczciła jego imię ustanawiając trzy stypendia dla studentów petersburskiego Instytutu Inżynierów Komunikacji oraz jedno dla warszawskiego Instytutu Politechnicznego.

W 1891 r. Stanisław Kierbedź zwolnił się ze służy i przeniósł się na stałe do Warszawy.

Jakby ktoś miał jeszcze wątpliwości, że był to bardzo wykształcony człowiek ;-) dodam, iż władał biegle pięcioma językami (rosyjskim, niemieckim, francuskim, angielskim i włoskim).

Mimo iż w służbie carskiej Kierbedź święcił ogromne sukcesy, zawsze pozostał Polakiem. Wspierał swoich rodaków w Rosji (zwłaszcza studentów), a jego dom był centrum polonii petersburskiej. Także w pracy zawodowej starał się gromadzić wokół siebie Polaków. Wspierał też instytucje samopomocowe oraz naukowe (Politechnice Lwowskiej podarował swój bogaty księgozbiór).

Żonaty był po raz pierwszy z Pauliną z Montrymowiczów (małżeństwo było bezdzietne) oraz Marią z Janowskich, z którą miał córki: Eugenię (żonatą ze Stanisławem Kierbedziem, 1845-1910) i Zofię (żonatą z Lubomirem Dymszą) oraz synów: Michała, Stanisława, Waleriana i Mikołaja.

Prace w Warszawie

  • I most (most Aleksandryjski, Most Kierbedzia; l. 1859-1864)

© Sowa
26.12.2008

Przypisy

  1. Pierwszym stałym mostem w Warszawie był drewniany most ufundowany przez Zygmunta Augusta i Annę Jagiellonkę. Zbudowany w l. 1568-1573 został zniszczony przez krę lodową w 1603 r. Potem wystawiano tylko mosty pontonowe (rozbierane na zimę).
 


Do góry