Pochowani na Cmentarzu Pow您kowskim


Bohdan Wiktor Kazimierz Pniewski

Data i miejsce urodzenia: 26 sierpnia 1897 r., Warszawa
Data i miejsce 鄉ierci: 5 wrze郾ia 1965 r., Warszawa
Nagrobek: bd.
Lokalizacja grobu: Aleja Zas逝穎nych

Urodzi si w rodzinie Wiktora i Heleny z d. Kieszkowskiej.

W 1914 r. rozpocz掖 nauk na Wydziale Budowlanym Szko造 Mechaniczno-Technicznej im. Hipolita Wawelberga i Stanis豉wa Rotwanda. W l. 1915-1917 praktykowa na budowach i w burach projektowych takich architekt闚 jak Jan Heurich, Karol Jankowski, Rudolf 安ierczy雟ki i Kazimierz Sk鏎ewcz.

W 1917 r. podj掖 studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, kt鏎e uko鎍zy w 1922 r. z odznaczeniem. Pozosta jednak na uczelni pocz徠kowo jako m這dszy asystent, a potem starszy asystent w Katedrze Budowy Miast. W 1924 r. na wniosek Rady Wydzia逝 Architektury zosta wys豉ny na roczne stypendium do W這ch. W latach nast瘼nych zwiedzi r闚nie Franc, Niemcy, Belgi, Holandi, Dani, Hiszpani, Austri, Jugos豉wi i Bu貪ari, gdzie zapozna si z najnowszymi trendami w architekturze. Od 1929 r. prowadzi na Politechnice wyk豉dy z rysunku perspektywicznego, a w 1932 r. zosta mianowany profesorem nadzwyczajnym Architektury i Rze嬌y Monumentalnej Akademii Sztuk Pi瘯nych w Warszawie.

Tytu profesora zwyczajnego uzyska w 1946 r. na Politechnice Warszawskiej, gdzie obj掖 kierownictwo Katedry Projektowania Gmach闚 U篡teczno軼i Publicznej. W l. 1945-1950 kierowa Katedr Rze嬌y Monumentalnej w warszawskiej Akademii Sztuk Pi瘯nych.

Jednocze郾ie pracowa m.in. u Tadeusza To逕i雟kiego (przy opracowywaniu plan闚 Muzeum Narodowego w Warszawie i Liceum im. S. Batorego) i Czes豉wa Przybylskiego (przy planach Teatru Rozmaito軼i przy Teatrze Wielkim).

Samodzieln dzia豉lno嗆 rozpocz掖 w 1925 r. i szybko zdoby uznanie. Jeszcze przed II wojn 鈍iatow zaprojektowa m.in. pawilon firmy Bogus豉wa Herse na Powszechn Wystaw Krajow w Poznaniu (1929 r.), dla Jana Kiepury pensjonat "Patria" w Krynicy (1932 r.) oraz kilka willi na terenie Warszawy (patrz ni瞠j).

Bohdan Bniewski bra te cz瘰to udzia w konkursach. S豉w i pierwsze nagrody przynios造 mu zw豉szcza projekty ambasady polskiej w Bu貪arii (1928 r.), 安i徠yni Opatrzno軼i (1930 r. i 1931 r.), s康闚 na Lesznie (dzi Al. Solidarno軼i; 1934 r.) czy wreszcie Pawilonu Polskiego na wystaw "Sztuka i Technika" w Pary簑 (wsp鏊nie ze Stanis豉wem Brukalskim 1937 r.). Zg豉sza r闚nie projekty urbanistyczne (np. regulacji Radomia - 1926 r., Pl. J霩efa Pi連udskiego w Warszawie - 1934 r.)

W czasie okupacji w陰czy si w akcj tajnego nauczania, a zarazem by cz這nkiem Komisji Rzeczoznawc闚 przy Polskim Zarz康zie Miejskim. Jednocze郾ie, jakby dla wytchnienia od ponurej rzeczywisto軼i okupacyjnej, opracowywa projekty zak豉d闚 przemys這wych (w Milan闚ku, 砰rardowie, Warszawie), ko軼io堯w oraz udoskonala projekt 安i徠yni Opatrzno軼i.

Po powstaniu 1944 r. przebywa przez pewien czas w szpitalu w Milan闚ku, a nast瘼nie wyjecha do Kielc. Tam zgromadzi wok馧 siebie student闚, z kt鏎ymi rozpocz掖 inwentaryzacj zabytk闚 Kielecczyzny. Po ustaniu dzia豉 wojennych nadal pracowa w Kielcach m.in. jako przewodnicz帷y Instytutu Bada Regionalnych, zajmuj帷 si odbudow tamtejszego w瞛豉 kolejowego, ale tak瞠 organizacj muzealnictwa na tym terenie.

W 1945 r. powr鏂i do Warszawy i w陰czy si w dzie這 dobudowy zatrudniaj帷 si w Biurze Odbudowy Stolicy i Naczelnej Radzie Odbudowy Warszawy. W tej ostatniej od 1947 r. by cz這nkiem Komisji Planowania, a od 1950 r. cz這nkiem prezydium. Od 1964 r. kierowa zespo貫m projektuj帷ym sanatoria w Krynicy.

Bohdan Pniewski by wsp馧za這篡cielem Stowarzyszenia Architekt闚 Polskich (SARP), Stowarzyszenia Artyst闚-Plastyk闚 "Rewia". W l. 1934-1939 pe軟i funkcj prezesa Instytutu Propagandy Sztuki. W 1958 r. zosta cz這nkiem Polskiej Akademii Nauk, gdzie zosta przewodnicz帷ym Komitetu Architektury, Urbanistyki i Budownictwa. W 1955 r. zosta cz這nkiem-korespondentem paryskiej Akademii Architektury. Dzia豉 r闚nie w Towarzystwie Urbanist闚 Polskich i SARP, gdzie cz瘰to pe軟i funkcj s璠ziego konkurs闚 architektonicznych.

W prasie fachowej publikowa liczne artyku造 z teorii i krytyki architektury, a tak瞠 z organizacji bada architektonicznych.

Tw鏎czo嗆 Pniewskiego uderza prostot i przejrzysto軼i planu. Architekt ten, tworz帷y budynki monumentalne (gmachy instytucji pa雟twowych), zawsze stara si dostosowa swoje dzie豉 do ludzkiej skali, nie przyt豉cza cz這wieka, kt鏎emu przecie mia造 s逝篡. Chocia wi瘯szo嗆 dzie Pniewskiego to oszcz璠ny modernizm, to jednak warto wspomnie o rozbudowie Teatru Wielkiego, gdzie architekt nawi您a do form klasycznych, w jakich zosta wystawiony pierwszy budynek teatru. Wida tu dba這嗆 (zamierzon b康 nie) o zachowanie historycznej architektury Pl. Pi連udskiego, kt鏎 ju w l. 70-tych zeszpecono hotelem Victoria, a w ostatnich czasach biurowcem Metropolitan :/

Za swoj dzia豉lno嗆 zosta odznaczony m.in.: Orderem "Sztandaru Pracy" I kl., Krzy瞠m Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polonia Restituta), Z這tym Krzy瞠m Zas逝gi (trzykrotnie), Z這t Odznak Warszawy, Naukow Nagrod Pa雟twow I. stopnia w dziedzinie architektury, a tak瞠 Legi Honorow Belgijsk, Francusk, Komandori Du雟k i Szwedzk.

Opr鏂z architektury Pniewski uprawia tak瞠 rze嬌 (studia od kierunkiem Tadeusza Breyera i Edwarda Wittiga), a tak瞠 grafik u篡tkow.

皋naty by z Jadwig El瘺iet z D帳rowskich, z kt鏎 mia c鏎k Barbar (1923-1988).

Prace w Warszawie

  • willa Zalewskich przy Wale Miedzeszy雟kim na Saskiej K瘼ie (projekt 1931 r.)
  • s康y na Lesznie (dzi Al. Solidarno軼i; l. 1935-1939)
  • willa Urbanowicza i Muszy雟kiego przy ul. Klonowej (1935 r.)
  • willa w豉sna w Al. na Skarpie (dzi budynek nale篡 do Muzeum Ziemi; 1935 r.)
  • grobowiec rodziny Sunderland闚, Romana Starzy雟kiego i Walerego S豉wka na Cmentarzu Pow您kowskim(?)1 (1938 r.)
  • gmachy Ministerstwa Komunikacji i ㄠczno軼i przy ul. T. Cha逝bi雟kiego r鏬 Ho瞠j (uzupe軟ienie dawnego gmachu autorstwa Rudolfa 安ierczy雟kiego; l. 1948-1950 r.)
  • budynki Sejmu, Kancelarii Rady Pa雟twa, Biblioteki sejmowej i domy pracownik闚 Sejmu (projekt 1948 r.; realizacja - l. 1948-1951)
  • odbudowa hotelu Europejskiego (l. 1949-1950)
  • gmach Narodowego Banku Polskiego na Pl. Powsta鎍闚 Warszawy (projekt: l. 1947-1948, bardzo zmodyfikowany po _mierci Pniewskiego (m.in. fasada); realizacja etapami do 1975 r.)
  • nagrobki Andrzeja Pszenickiego, Edwarda Janowskiego na Cmentarzu Pow您kowskim w Warszawie (1949 r.)2
  • gmach Ministerstwa Obrony Narodowej (tzw. "Kopni皻y Dom") przy Kr鏊ewskiej r鏬 Krakowskiego Przedmie軼ia (1950 r.)
  • rozbudowa Teatru Wielkiego (l. 1950-1965)
  • gmach Polskiego Radia w Al. Niepodleg這軼i (wsp鏊nie z Izabel Kuni雟k; 1952 r.)
  • zesp馧 budynk闚 Szko造 Baletowej przy ul. Moliera (1952 r.)
  • Dom Ch這pa przy Pl. Powsta鎍闚 Warszawy (wsp鏊nie z Mari Ma貪orzat Handelewicz-Wac豉wkow; 1956 r.)
  • gmach Archiwum Akt Nowych na ul. Hankiewicza (z zespo貫m; 1956 r.)
  • ko軼i馧 NMP Kr鏊owej 安iata przy ul. Opaczewskiej (wsp鏊nie z Mari Ma貪orzat Handzelewicz-Wac豉wkow, projekt: 1958 r.)
  • projekt symbolicznego nagrobka Stefana Starzy雟kiego w Alei Zas逝穎nych na Cmentarzu Pow您kowskim (niezrealizowany; 1962 r.)

© Sowa
3.07.2011

Przypisy

  1. Bohdan Pniewski, 1897-1965 : katalog [wystawy], [oprac. A. Rottermund], Warszawa 1967, s. 15.

    Gr鏏 Sunderland闚 znajduje si w kw. 170, a Romana Starzy雟kiego (brata Stefana) - w kw. 139 na Starych Pow您kach. Walery S豉wek zosta pochowany na Cmentarzu Wojskowym (Pow您ki Wojskowe), jego gr鏏 zosta podobno zas這ni皻y grobowcem Karola 安ierczewskiego - T. Urzykowski, Wok馧 Placu Na Rozdro簑, "Gazeta Sto貫czna" 2008. Edycja elektroniczna.

  2. Bohdan Pniewski..., s. 16.

    Andrzej Pszenicki spoczywa w kw. 198, o Edwardzie Janowskim przewodniki nie wspominaj.

毒鏚豉

  • Bohdan Pniewski, 1897-1965 : katalog, [oprac. A. Rottermund], Warszawa 1967.
    Z katalogu pochodz wszytkie czarno-bia貫 zdj璚ia zamieszczone przy nieniejszym biogramie.
 


Do g鏎y