Sztuka Cmentarza Pow您kowskiego


Nagrobek rodziny Szymanowskich (Korwin-Szymanowskich) herbu 奸epowron

Przyznam, 瞠 w spor rozterk wprawi這 mnie decyzja, jak form nazwiska powinnam przyj望 za "wyj軼iow". Na nagrobku wyst瘼uj bowiem zar闚no Szymanowscy, jak i Korwin-Szymanowscy, a spraw komplikuje dodatkowo fakt, i rodzina pos逝giwa豉 si herbem 奸epowron, a nie Korwin. Postanowi豉m zatem odwo豉 si do autorytet闚 tj. Kaspra Niesieckiego, kt鏎y pod nazwiskiem Szymaniowscy h. 奸epowron wymienia m.in. osoby pochowane na Starych Pow您kach. Z inskrypcji wynika zreszt, 瞠 "przedrostek" Korwin dodano do nazwiska w 2. po這wie XIX w.

Dane podstawowe

Data wystawienia: 1842 r., XIX-XX w. (przebudowa)
Data renowacji: 1892 r., 1983 r., 2009 r.
Tw鏎cy: bd.
Materia造: kamie (piaskowiec, wapie d瑿nicki (tzw. D瑿nik, czarny marmur), bia造 marmur)
Lokalizacja nagrobka: kw. 163

Pochowani

1. Korwin-Szymanowski Jan

2. Korwin-Szymanowski J霩ef

3. Korwin-Szymanowska Julja z d. Chro軼iechowska

4. Korwin-Szymanowski Kazimierz

5. Korwin-Szymanowska Marja z d. Popiel

6. Niemirycz Izia

7. Niemirycz Pawlu

8. Szymanowska Antoni (?-1834)

9. Korwin-Szymanowski Stanis豉w (?-1837)

10. Szymanowska Maryanna z d. Magnuska (?-1839)

11. Traczewska J霩efa z d. Szymanowska (?-1834)

12. Szymanowska Konstancya z d. Bielicka (?-1851)

13. Szymanowska Weronika z d. Jarocka (1808-1851)

14. M這cka Teresa z d. Szymanowska (?-1854)

15. Korwin-Szymanowski Felix (1787-1873)

16. Zawadzki Sta (1871-1879)

17. Zawadzki Emiljan (1872-1891)

18. Korwin-Szymanowski Bronis豉w (?-1894)

19. D帳rowska Maria z d. Korwin-Szymanowska (1840-1897)

20. Niemirycz Witold (1856-1898)

21. Turno Ludwik (1825-1899)

22. Zawadzka Marja (?-1900)

23. M這cki J霩ef W豉dys豉w (1870-1906)

24. Grobicka Stefania z d. Korwin-Szymanowska (1824-1912)

25. Korwin-Szymanowska Nepomucena (1821-1914)

26. Boczkowska Wanda z d. Che軛o雟ka (?-1971)

27. Ol璠zka Maria Teresa z d. Korwin-Szymanowska (1905-1980)

Inskrypcje

I. Obelisk (front)

"Gr鏏
SZYMANOWSKICH"

"Przodkowie
Tej Rodziny
Cz窷 Jurydyki
nazwanej Szymanowem
Podarowali na Sm皻arz
publiczny
Roku 1790"

II. Cok馧

a) front

"MELCHIOR KORWIN
SZYMANOWSKI
STAROSTA KLONOWSKI
FUNDATOR CMENTARZA
KO列IOx POW╴KOWSKIEGO
ZMAR 1797 r."

b) lewy bok

"D.O.M.
Ossa sepulta
Josephide Szymanowo
Korwin Szymanowski
hic cernis viator.
Si quaeras quis fecit.
Poesi nobilis coisilio prudens
ammo integer, opere pius,
Societatis Litterariae varsaviensis
et Instructionis publicae Decusex imum
Serenissimi Stanislai Augusti
Regis Poloniae
Aullcus Lepidus
Caetera mortalis
Quem utwirtutes posteris relictae
Coelo beant, precare
natus 1747 +1801.
Antoninus Korwin
Szymanowski
Ave Ma - natus 1765 +1834 - ria &&
[Piae memorie suorum patruorum Felix Fran. Szymanowski].1

III. Podstawa coko逝

a) tablica lewa

"Weronice z Jarockich
SZYMANOWSKIEJ
1808 +1851
po這篡造 pobo積e dzieci prosz帷 do
Boga o westchnienie za dusz
swojej matki

b) tablica prawa

J霩efa z Szymanowskich
TRACZEWSKA
zmar豉 1834 r.

IV. Dostawka przycoko這wa

a) tablica g鏎na

""酥./ z Che軛o雟kich
Wanda BOCZKOWSKA
art. malarz
c鏎ka J霩efa
i Marii z Korwin - Szymanowskich
zm. 15 XI 1971 w Warszawie

b) tablica dolna

"酥.
Maria Teresa
OL犵ZKA
z Korwin - Szymanowskich
穎軟ierz AK
1905 - 1980

V. Pionowe tablice na lewo od p造ty grobowej

a) Tablica pierwsza

"+p.
Witold
NIEMIRYCZ
zm. d. 4 pa寮ziernika
1898 r.
prze篡wszy lat 42
I dzieci jego
Izia i Pawlu
zmar貫 w niemowl璚twie"

b) Tablica druga

"酥.
J霩ef W豉dys豉w
MΜCKI
ur. 17 lutego 1870 r.
zm. 5 listopada 1906 r.
B康 wola Twoja."

VII. P造ta przykrywaj帷a zej軼ie do krypty (p造ta grobowa)

"Gr鏏 rodziny
KORWIN
SZYMANOWSKICH"

VIII. P造ta na prawo od p造ty grobowej

" 酥.
Julja z Chro軼iechowskich
i Kazimierz
KORWIN SZYMANOWSCY
ur. 1848 r. zm. w styczniu 1910 r.
Panie Ty rzek p鎩d嬈ie do mnie
wszyscy kt鏎zy pracujecie i obci捫eni
jeste軼ie a ja was och這dz.

IX. Mur za coko貫m (軼iana wschodnia)

a) tablica na lewo od coko逝

"Konstancya z Bielickich
SZYMANOWSKA
zm. 1851
Teresa z Szymanowskich
MΜCKA
zm. 1854
Antoni SZYMANOWSKI
zm. 1834
Wieczny odpoczynek
racz im da Panie.

b) tablica pierwsza na prawo od coko逝

"Tu spoczywaj
酥. Marja z Popiel闚
jej syn J霩ef i wnuk Jan
KORWIN SZYMANOWSCY

c) tablica druga na prawo od coko逝

"酥.
Sta ZAWADZKI
篡 lat 8 zmar 1879 r.
Emiljan ZAWADZKI
ucze klasy VIII
篡 lat 19 zm. 20 maja 1891 r.
Synowie
Emiljana ZAWADZKIEGO
i Anieli z Korwin
Szymanowskich
Cieniom ukochanych syn闚
k豉dzie t pami徠k
nieszcz窷liwa matka.

X. Mur na prawo od coko逝 (軼iana po逝dniowa)

a) tablica pierwsza

"酥.
Bronis豉w KORWIN
SZYMANOWSKI
syn b. pu趾ownika b. WP
zmar d. 19 grud. 1894 r.
Pozosta豉 穎na i syn prosz
o westchnienie do Boga.

b) tablica druga

"酥.
Marja
ZAWADZKA
c鏎ka
Emiljana i Kazimiery z Korwin闚 Szymanowskich
zmar豉 d. 28 wrze. 1900 r.
Wieczny spok鎩 jej duszy.

c) tablica trzecia

"Tu spoczywa 酥.
Stanis豉w KORWIN SZYMANOWSKI
genera b. Wojsk Polskich
zmar造 d. 14 kwietnia 1837 r.

Maryannie z Magnuskich SZYMANOWSKIEY
1 sierpnia 1839 r. zmar貫y
wdowie po Teofilu Korwin Szymanowskim
radcy Prokuratoryi G.K.P. dziedzicu jurydyki ziemskiej jego nazwy
stroskane i wdzi璚zne dzieci
pomnik ten wystawi造 1842 r.
Wieczny odpoczynek ich duszom.

Felix KORWIN SZYMANOWSKI
b. pu趾ownik b. WP kawaler wielu order闚
prze篡wszy lat 86 +d. 14 stycz. 1873 r. Pok鎩 zacnej duszy.

d) tablica czwarta

"Maria z Korwin Szymanowskich
D、ROWSKA
篡豉 lat 57 zm. d. 25 marca 1897 r.
Wieczny odpoczynek
racz jej da Panie!

e) tablica pi徠a

"+p.
Stefania
z Korwin Szymanowskich
GROBICKA
ur. 26 XII 1824 r. zm. 14 II 1912 r.
酥.
Nepomucena
KORWIN SZYMANOWSKA
ur. 10 II 1821 r. zm. 25 XII 1914 r.
Wieczny odpoczynek racz im da Panie."

f) tablica sz鏀ta

"Ludwik TURNO
syn
Zygmunta pu趾ownika b. Wojsk Polskich
i Anieli Korwin Szymanowskiej
zm. 27 lipca 1899 r.
篡 lat 74
Prosi o westchnienie za dusz jego - rodzina."

Historia nagrobka

Pomnik grobowy rodziny (Korwin) Szymanowskich herbu 奸epowron obr鏀 legend. Ilekro mowa o pocz徠kach Cmentarza Pow您kowskiego, przywo逝je si go jako "ilustracj problemu", cho w gruncie rzeczy bardziej komplikuje on histori powstania naszej ukochanej nekropolii ni cokolwiek wyja郾ia.

Wszytkiemu winna pewna tablica, krzycz帷a wr璚z do przechodnia, 瞠 tu w豉郾ie spoczywa Melchior Korwin-Szymanowski, fundator cmentarza, a nawet ko軼io豉 pow您kowskiego (zob. Inskrypcja IIa). Starosta klonowski sta si ni mniej ni wi璚ej tylko g堯wnym dobrodziejem nekropolii, a i sam nagrobek bywa przez to datowany a na 1797 r.2 Problem pojawia si w闚czas, gdy skonfrontujemy ten zabytek z dost瘼n literatur (zob. Historia Cmentarza Pow頊kowskiego. Fundacja cmentarza), ba! z samym monumentem, kt鏎ego inskrypcje sugeruj co z go豉 innego. Spr鏏ujmy zatem odtworzy dzieje pomnika, aby wykry kto, kiedy i gdzie "namiesza".

Najstarszych wiadomo軼i o nagrobku Szymanowskich (jakie uda這 mi si odnale潭) dostarcza nam monografia Cmentarza Pow您kowskiego pi鏎a Kazimierza W. W鎩cickiego3. Jej autor wy鈍iadczy potomno軼i ogromn przys逝g, przytaczaj帷 inskrypcje nagrobne i zlecaj帷 Alfonsowi Matuszkiewiczowi sporz康zenie wizerunku nagrobka (zob. il. obok). Niestety, zapocz徠kowa r闚nie ca陰 seri "nie軼is這軼i" (zob. dalej). Ale po kolei.

Od W鎩cickiego dowiadujemy si zatem, i w owym czasie na pomniku znajdowa造 si trzy napisy: na obelisku (Inskrypcja I) na froncie coko逝 (Inskrypcja Xc) i jego lewym boku (Inskrypcja IIb). Nale篡 przy tym zwr鏂i uwag, 瞠 w frontowej cz窷ci coko逝 znajdowa豉 si inna tablica ni obecnie (dzi odnajdujemy j w murze, otaczaj帷ym nagrobek).

Jakby tego by這 ma這, cytowane przez W鎩cickiego napisy r騜ni si nieco od zachowanych do naszych czas闚 (i to nawet pomijaj帷 "liter闚ki" w datach). W inskrypcji po鈍i璚onej Stanis豉wowi i Mariannie z d. Magnuskiej Szymanowskim nie ma napisu dotycz帷ego Feliksa Szymanowskiego, co nie dziwi, bo te zmar on w 1873 r., a wi璚 grubo po wydaniu pracy W鎩cickiego4. Z kolei na tablicy pami徠kowej J霩efa Szymanowskiego brak, podanego przez W鎩cickiego, wersu z "podzi瘯owaniem" od Feliksa Franciszka.

Zagadk dla mnie pozostaje, dlaczego W鎩cicki nie wspomnia o innych osobach pochowanych w tym miejscu, a zmar造ch w l. 30-tych i 50-tych XIX w. (Inskrypcje III a i b, IXa). Kolejno嗆 nazwisk na tablicy z inskrypcj IXa sugeruje, 瞠 sporz康zono j ok. 1854 r. i zapewne nieco wcze郾iej lub w tym samym czasie powsta豉 r闚nie tablica po鈍i璚ona Weronice Szymanowskiej z d. Jarockiej (zm. 1851 r., Inskrypcja IIIa). Oko這 1854-1855 r. W鎩cicki przygotowywa do druku pierwszy tom Cmentarza Pow您kowskiego pod Warszaw i niewykluczone, 瞠 po prostu nie zaktualizowa materia堯w zebranych du穎 wcze郾iej. Dlaczego jednak nie wspomnia o epitafium J霩efy z Traczewskich Szymanowskiej (zm. 1834 r., Inskrypcja IIIb)? Czy mo磧iwe, aby nie istnia te kamie nagrobny syna s豉wnego Melchiora, Antoniego (zm. 1834 r.)?

Pewnie nigdy si nie dowiemy, jak to z tym by這. Mo瞠 kilka os鏏 zosta這 pochowanych bez pomnik闚 i dopiero po latach, a zarazem po wydaniu dzie豉 W鎩cickiego, rodzina ufundowa豉 stosowne epitafia. A mo瞠 autor Cmentarza Pow您kowskiego pod Warszaw po prostu co przeoczy?

Nawet mimo owych znak闚 zapytania i tak jeste鄉y w wyj徠kowo komfortowej sytuacji, gdy dzi瘯i potomstwu Marianny Szymanowskiej z d. Magnuskiej wiemy, kiedy powsta opisywany przez W鎩cickiego nagrobek. Z tre軼i inskrypcji jasno wynika bowiem, 瞠: "Stroskane i wdzi璚zne dzieci / Pomnik ten wystawi造 1842", a nie w 1797 r., jak sugeruj si niekt鏎zy tekstem p騧niejszej tablicy z coko逝 (Inskrypcja IIa).

Ufundowany w闚czas monument w po這wie XIX w. mia form obelisku z herbem 奸epowron u szczytu, zwie鎍zonego kul (zapewne podstawa krzy瘸), na masywnym cokole. Przed nim znajdowa豉 si p造ta broni帷a zst瘼u do krypty, a ca這嗆 otacza這 niskie ogrodzenie z metalowych pr皻闚, rozci庵ni皻ych pomi璠zy kamiennymi s逝pkami (zreszt zob. zdj璚ia).

W owym czasie niedu篡 i skromny, dzi monument Korwin-Szymanowskich zas逝guje na miano mauzoleum rodowego, cho w豉軼iwie nie tyle przez sw form, co za spraw sporej liczby pochowanych (zob. Inskrypcje).

Na niewysokiej tumbie, zajmuj帷ej a trzy pola grobowe, znalaz si wi璚 klasycystyczny pomnik, rysowany niegdy przez Alfonsa Matuszkiewicza, "oklejony" tablicami nagrobnymi jak s逝p og這szeniowy. Drugie tyle zdobi te mur, okalaj帷y monument oraz tumb. O tym, 瞠 nie wystawiono ich za jednym razem, 豉two si domy郵i po sporej r騜norodno軼i stylistyki artystycznej i materia堯w, w kt鏎ych je wykonano5. K'woli pe軟o軼i opisu nale篡 odnotowa jeszcze ogrodzenie z metalowych pr皻闚 mocowanych na kamiennych s逝pkach, wie鎍z帷e tumb i brak kamiennego krzy瘸 na szczycie obelisku, widocznego jeszcze na zdj璚iu nagrobka z l. 1925-1951, zamieszczonym w pracy Mariana Kielarskiego6.

Najbardziej problematyczna, jak ju nadmieni豉m, jest tablica na froncie coko逝 (Inskrypcja IIa). Nawet bez lektury pracy Kazimierza W. W鎩cickiego, sam kr鎩 pisma, jak i u篡ty do jej wykonania materia, podpowiadaj, 瞠 ma ona charakter "wt鏎ny" wzgl璠em reszty pomnika. Kiedy jednak pojawi豉 si w tym miejscu?

Jak donosi豉 prasa, na pocz徠ku l. 90-tych XIX w. nagrobek Korwin-Szymanowskich by bardzo zaniedbany7. W zwi您ku z tym w 1892 r. kosztem miasta zosta odnowiony, przy czym ozdobiono go dwiema (sic!) tablicami8. Pierwsza informowa豉 o przodkach familii, kt鏎zy w 1793 r.(sic!) darowali cz窷 swojej jurydyki na za這瞠nie Cmentarza Pow您kowskiego (zob. Inskrypcja I), a druga o spoczywaj帷ym w tym miejscu Melchiorze Szymanowskim, fundatorze nekropolii i ko軼io豉, zmar造m w 1797 r. (zob. Inskrypcja IIa).

Wida albo "konserwacja" nie zosta豉 przeprowadzona fachowo, albo te dziennikarz pisz帷y te s這wa, nie pofatygowa si na Cmentarz Pow您kowski, gdy w pierwszej inskrypcji "jak w馧" stoi data 1790 r. Tak podawa j W鎩cicki i tak mo瞠my j dzi odczyta na nagrobku9.

Drugi "problem" tj. sama tre嗆 tablicy, a wi璚 rola Melchiora Korwin-Szymanowskiego w fundacji Cmentarza Pow您kowskiego, daty jego zgonu i miejsce poch闚ku, wymagaj znacznie szerszego spojrzenia na histori nekropolii.

Imi Melchiora, jako g堯wnego dobrodzieja nekropolii pow您kowskiej, pierwszy poda Kazimierz W. W鎩cicki10. W swojej monografii Starych Pow您ek odnotowa bowiem, 瞠 grunt na cmentarz w 1790 r. podarowa starosta klonowski, Melchior Korwin-Szymanowski, po czym dalej beztrosko zacytowa napis z obelisku, m闚i帷y ni mniej ni wi璚ej o przodkach, a nie jednym, konkretnym ofiarodawcy11. Zas逝穎ny ten dziejopis na pewno czyta tekst z tablicy w kruchcie ko軼io豉, gdzie jest mowa o Melchiorze, ale jako o protoplascie "w豉軼iwych" darczy鎍闚 tj. braci Szymanowskich z Bronisz.

Chwila nieuwagi(?) W鎩cickiego, owszem, znacznie upro軼i豉 kwesti fundacji Cmentarza Pow您kowskiego, lecz istnieje zbyt wiele innych "poszlak" (zob. Historia Cmentarza Pow頊kowskiego. Fundacja cmentarza), aby bezkrytycznie uznawa Melchiora Korwin-Szymanowskiego za "g堯wnego zas逝穎nego", jak to uczynili fundatorzy tablicy z 1892 r. i wielu, wielu "pow您kolog闚".

Polemizuj帷 dalej z tre軼i inskrypcji z 1892 r., zastan闚my si nad dat 鄉ierci starosty klonowskiego, czyli 1797 r.

Jedyne 廝鏚這, zwi您ane z Cmentarzem Pow您kowskim i znane Sowie, gdzie pojawia si 闚 rok, to: "kamie grobowy po這穎ny w 1797 r. (...) kosztem mi這軼i synowskiej ku pami璚i Melchiora i Teofili [z Nieborskich - przyp. Sowa] Szymanowskich"12, znajduj帷y si jeszcze w 1844 r. w ko軼iele 鈍. Karola Boromeusza. Sugerowa豚y on poch闚ek w 鈍i徠yni, a przecie nie po to budowano katakumby (gdzie pogrzebano m.in. kr鏊ewskiego brata Micha豉 Poniatowskiego), aby kontynuowa kopanie grob闚 w Domu Bo篡m. Trudno r闚nie uwierzy, aby obydwoje ma鹵onkowie zmarli w tym samym roku, co potwierdzaj wnikliwe badania p. Adama Pszcz馧kowskiego (za kt鏎e Sowa bardzo dzi瘯uje :)). Pan Pszcz馧kowski ustali bowiem, 瞠 Melchior Korwin-Szymanowski zmar na prze這mie 1789/1790 r., a jego ma鹵onka ok. 1793 r. tj. w czasie, kiedy i cmentarz, i ko軼i馧 znajdowa造 si dopiero w organizacji. Zabytek, wspominany na 豉mach "Kuriera Warszawskiego", m鏬 by wi璚 co najwy瞠j ufundowanym w 1797 r. epitafium, aczkolwiek nie wiemy, jaka dok豉dnie by豉 jego tre嗆 oraz czy istnia這 jeszcze w 1892 r. Mo積a je wiec uzna za "podejrzanego", ale winy udowodni si nie da ;)

Pozostaje jeszcze zwr鏂i uwag, i 瘸dne z cytowanych przez W鎩cickiego epitafi闚 nie wspomina這 o Melchiorze Korwin-Szymanowskim, jako spoczywaj帷ym w闚czas na Starych Pow您kach. Trudno sobie wyobrazi, aby pomini皻o tak wa積 osob (przodka z urz璠ami, jurydyk i na dodatek "fundatora" nekropolii). Z drugiej jednak strony, jak wspomnia豉m wy瞠j, o Antonim Szymanowskim, W鎩cicki te zamilcza, chocia z jakiej przyczyny uwzgl璠niono go w鈔鏚 zachowanych do dzi napis闚 nagrobnych.

Uff... troch zawi造 by to wyw鏚, ale mam nadziej, 瞠 jako uda這 mi si dowie嗆 Szanownej Publiczno軼i ;), 瞠:

  • pow您kowski nagrobek Korwin-Szymanowskich powsta w 1842 r. (a nie 1797 r.),
  • zapewne nie kryje proch闚 Melchiora Korwin-Szymanowskiego13,
  • kt鏎y zreszt nie by jedynym (je郵i w og鏊e) fundatorem Cmentarza Pow您kowskiego.

Obieca豉m, 瞠 wska輳 winnego ca貫go zamieszania, ale wydaje si, z by to po prostu tzw. "czynnik ludzki" ;)

"Sprawa Melchiora" ;) nie jest jednak jedyn "tajemnic" kwatery 163 Cmentarza Pow您kowskiego. Ot騜, znany poeta i literat, J霩ef Szymanowski, kt鏎emu po鈍i璚ona jest tablica na lewym boku coko逝 (Inskrypcja IIb), zosta pochowany... w katakumbach na Cmentarzu 安i皻okrzyskim w Warszawie. Nie omieszka tego odnotowa i sam W鎩cicki, podaj帷 lokalizacj grobu, ale zwracaj帷 uwag na brak napisu14. Kto wie, mo瞠 po zamkni璚iu Cmentarza 安i皻okrzyskiego w 1836 r. i po wystawieniu nagrobka Stanis豉wowi i Mariannie z d. Magnuskiej Szymanowskim w 1842 r. rodzina przenios豉 na Stare Pow您ki r闚nie tablic nagrobkow, a mo瞠 tak瞠 i prochy J霩efa Szymanowskiego? Tekst inskrypcji odnosi豚y si w闚czas "po prostu" do innej nekropolii (tj. Cmentarza 安i皻okrzyskiego). Scenariusz ten wydaje si bardzo prawdopodobny, je郵i zwr鏂imy uwag na gatunek kamienia, u篡tego do wykonania tablicy, oraz kr鎩 czcionki - r騜ne od zachowanych do dzi tablic z tzw. czarnego marmuru po鈍i璚onych m.in. Stanis豉wowi i Mariannie z Magnuskich Szymanowskim15.

Na zako鎍zenie (wreszcie ;)) warto po鈍i璚i kilka linijek... murowi cmentarnemu i w og鏊e lokalizacji nagrobka Korwin-Szymanowskich.

Dzi znajduje si on w kw. 163, zakupionej co prawda (m.in.) w 1841, ale "oficjalnie" przy陰czonej do Starych Pow您ek dopiero w 1853 r. (zob. Hektar tu, hektar tam, czyli o powi瘯szaniu cmentarza. Kolejne powi瘯szenia cmentarza). Dop鏦i nie spojrzymy na dawne plany Warszawy, trudno ze sob pogodzi dat wystawienia pomnika, przy陰czenia dzisiejszej kw. 163 i zachowany mur cmentarny (widoczny m.in. na litografii Alfonsa Matuszkiewicza). Na planie stolicy z 1838 r. wida jednak, 瞠 wok馧 najstarszej cz窷ci cmentarza (kw. 1-18), wzd逝 ogrodzenia, znajdowa si pas terenu, na kt鏎ym spokojnie mo積a by這 stawia nagrobki.

Pozornie lokalizacja mauzoleum Szymanowskich nie nale瘸豉 do szczeg鏊nie presti穎wych ("podmurze", na dodatek dosy odleg貫 od ko軼io豉 i bram). Z drugiej strony by這 to bliskie s御iedztwo katakumb - najstarszego (opr鏂z ko軼io豉) zabytku Starych Pow您ek, kryj帷ego prochy wielu znakomitych osobisto軼i. Ponadto, kiedy w 1853 r. udost瘼niono okoliczne kwatery, w豉郾ie ko這 mauzoleum Szymanowskich wybito furt do nowych grob闚.

Nagrobek Korwin-Szymanowskich jest doskona造m przyk豉dem zabytku nie tyle artystycznego, co historycznego, nierozerwalnie zwi您anego z dziejami Cmentarza Pow您kowskiego. 安ietnie ilustruje ich... zagmatwanie oraz niejedn tajemnic, tak samej nekropolii, jak i ludzi na niej pochowanych. Jednocze郾ie stanowi przestrog dla ka盥ego "publicysty", aby u篡wa prostych i oczywistych sformu這wa, coby nast瘼ne pokolenia nie musia造 si zastanawia, jak naprawd (do cholery!) by這 z za這瞠niem tego cmentarza ;)

© Sowa
30.10.2011

Przypisy

  1. Ostatni wers podaj za: K.W. W鎩cicki, Cmentarz Pow您kowski pod Warszaw, T. 1, Warszawa 1855, s. 12, przyp. 1. Dzi nie ma po nim nawet 郵adu.
    T逝maczenie:

    "P[anu] N[ajlepszemu] N[ajwi瘯szemu] pogrzebane ko軼i J霩efa z Szymanowa Korwin Szymanowskiego tu widzisz, przechodniu. Je瞠li pytasz co czyni szlachetny poezj, rad m康ry, duchem niez這mny, dzie貫m pobo積y, Towarzystwa Literackiego Warszawskiego wychowania publicznego wybitna chluba, Naj豉skawszego Stanis豉wa Augusta Kr鏊a Polski dowcipny Dworzanin, pozosta貫 rzeczy 鄉iertelne. Pro, 瞠by pozostawione cnoty potomnym, uszcz窷liwi造 go niebem. Urodzi si 1747 + 1801.

    Antoni Korwin / Szymanowski / Zdrowa Ma - urodzony 1765 + 1834 - ria / [Pobo積ej pami璚i swoich wuj闚 Feliks Fran[ciszek?] Szymanowski].
    - T逝m. Krystyna Witkowska i Sowa (K. Witkowska, Pow您ki - m闚i帷e kamienie : inskrypcje nagrobne na Cmentarzu Pow您kowskim w Warszawie, Krak闚 2009).

  2. Por. np. D. Rudzi雟ka, Inwentaryzacja konserwatorska nagrobk闚 cmentarza ow您kowskiego. Arkusz nr 119, Grobowiec Melchiora Korwina Szymanowskiego.
  3. K.W. W鎩cicki, Cmentarz Pow您kowski pod Warszaw, T. 1, Warszawa 1855, s. 12.
  4. Wida zreszt, 瞠 napis zosta dodany p騧niej, gdy kr鎩 pisma znacznie r騜ni si od pi瘯nej kursywy z 1842 r.
  5. W鈔鏚 materia堯w kamieniarskich znalaz造 si nawet "surowce wt鏎ne": na odwrocie tablicy J霩efa W豉dys豉wa M這ckiego mo積a przeczyta fragment inskrypcji jakiego doktora medycyny zmar貫go w 1887 r.
  6. M. Kielarski, Pow您ki : miasto umar造ch : (ilustrowany encyklopedyczny przewodnik po cmentarzu), wydanie po鄉iertne, Warszawa 1951, s. 129 (egzemplarz z Archiwum m.st. Warszawy).
  7. Oprac. na podst.: "Kraj" 1892, nr 43, s. 21, 1893, nr 26, s. 20.
  8. Kto wie, mo瞠 w闚czas, cho r闚nie dobrze kiedy indziej, nast徙i這 tak瞠 wyniesienie klasycystycznego pomnika na tumb, ale doprawdy trudno "gdyba", kiedy by to mia這 nast徙i.
  9. Nawet przed konserwacj z 2009 r. data fundacji cmentarza by豉 mo磧iwa do "wymacania" jako 1790 r.

    荑 nieszcz瘰ny 1793 r. przewija si na stronach wielu popularnych przewodnik闚 po Warszawie, aczkolwiek w r騜nym kontek軼ie. Czasami wyja郾iano bowiem, 瞠 chodzi這 o rok otwarcia cmentarza dla poch闚k闚, co i tak do ko鎍a nie jest zgodne z prawd. - Zob. np. Illustrowny przewodnik po Warszawie z tre軼iwym opisaniem okolic miasta, Warszawa 1893, s. 254 ; Przewodnik po Warszawie na r. 1904 : z planem miasta, planami teatr闚, filharmonji i tablic kolorow tramwaj闚, Warszawa 1904, s. 86 oraz Historia Cmentarza Pow頊kowskiego. Fundacja cmentarza.

  10. Oprac. na podst.: K.W. W鎩cicki, Cmentarz Pow您kowski pod Warszaw, T. 1, Warszawa 1855, s. 12.
  11. Swoj drog, wed逝g zachowanych do dzi inskrypcji, w kw. 163 najprawdopodobniej spoczywaj potomkowie i krewni dw鏂h syn闚 starosty: sam Antoni (zm. 1834), ma鹵onka Teofila, Marianna z Magnuskich (zm. 1839 r.) i zapewne ich skoligaceni.
  12. "Kurier Warszawski" 1844, nr 294, s. 1393.

    Za podanie nazwiska rodowego p. Teofili dzi瘯uj p. Andrzejowi Pszcz馧kowskiemu :)

  13. Co najwy瞠j jego syn闚: Stanis豉wa (zm. 1831 r.) i Antoniego (zm. 1834 r.) oraz synowej, 穎ny Teofila, Marianny z Magnuskich (zm. 1839 r.). - Zob. Inksrypcje.
  14. K.W. W鎩cicki, Cmentarz Pow您kowski pod Warszaw, T. 3, Warszawa 1858, s. 13-16.
  15. 疾by nie by這 tak prosto: na zachowanej tablicy J霩efa Szymanowskiego brak nawet 郵ad闚 cytowanego przez W鎩cickiego wersu o "pobo積ej pami璚i" i zupe軟ie przypadkiem na litografii Matuszkiewicza ma ona kolor czarny, a nie jak "w naturze", szary (litentia artistica?).


Do g鏎y