Sztuka Cmentarza Pow您kowskiego


Nagrobek Tadzia Zambrzyckiego

Dane podstawowe

Data wystawienia: ok. 1909 r.
Data renowacji: bd.
Tw鏎cy: Leopold Wasilkowski
Materia造: kamie, metal (br您)
Lokalizacja nagrobka: kw. 1

Pochowani

1. Zambrzycki Tadzio (1899-1909)

2. Olechowska Ludwika (1850-1910)

3. Zambrzycki Adolf (1886-1912)

4. Zambrzycki Adolf (1850-1928)

5. Zambrzycki Olu (1925-1929)

6. Zambrzycka Jadwiga z d. Rudnicka (1864-1930)

7. Zambrzycki Aleksander (1891-1959)

8. Zambrzycka Adela z d. Makowska (1897-1978)

9. Go軼icka Zofia z d. Zambrzycka (1894-1942)

10. Zambrzycki Adolf (1933-2003)

Inskrypcje

bd.

Historia nagrobka

Leopold Wasilkowski jest autorem nie tylko bramy 鈍. Honoraty, ale tak瞠 kilku pi瘯nych nagrobk闚 dzieci璚ych. W swojej tw鏎czo軼i ch皻nie nawi您ywa do secesji oraz symbolizmu. I tym razem wielbiciele tych styl闚 nie b璠 czu si zawiedzeni.

Na nagrobek Tadzia Zambrzyckiego sk豉da si masywny, nieobrobiony g豉z, stanowi帷y podstaw dla odlanych w br您ie, naturalnej wielko軼i figur Jezusa i Tadzia.

Chrystus stoi wyprostowany, lew rek, w ge軼ie b這gos豉wie雟twa, dotyka g堯wki kl璚z帷ego ch這pca. Praw d這 trzyma na wysoko軼i serca wskazuj帷 na du篡, p豉ski krzy z czarnego granitu, stanowi帷y t這 dla tej grupy. Ubrany jest w prost szat bez r瘯aw闚, zwi您an w pasie i opadaj帷 a do bosych st鏕, kt鏎ej d馧 zdobi szeroki pas z ornamentem z wpisanych w okr庵 mak闚ek (sen/鄉ier). Szyj lu幡o okala szal, ods豉niaj帷y prawe, a ca趾owicie zakrywaj帷y lewe rami. Tak suknia jak i p豉szcz uk豉daj si w nieliczne, proste fa責y. Niezyk豉 jest te Jego twarz: powa積a, jakby troch smutna, okolona przez d逝gie w這sy, g豉dko przylegaj帷e do g這wy i sp造waj帷e w zaledwie kilku puklach, jak to bywa na obrazach secesyjnych.

Kl璚z帷y Tadzio r帷zki z這穎ne ma w modlitwie, oczy przymkni皻e. Ubrany jest w "str鎩 z epoki: zapinan na du瞠 guziki koszul z marynarskim ko軟ierzem, z przodu zwi您anym kokard, kr鏒kie spodenki i sanda趾i. By mo瞠 jest to lekko wyidealizowany portret ch這pca, o czym 鈍iadcz raczej nie wchodz帷e do kanonu sztuki "poprawnej"... odstaj帷e uszy ;-)

Ten monumentalny, jak na nagrobek dzieci璚y, pos庵 jest praktycznie pozbawiony typowej symboliki i ornamentyki cmentarnej. Wasilkowski nie zarzuca widza r騜nymi antycznymi pochodniami lub wie鎍ami, pospolitymi klepsydrami czy innymi "rekwizytami wanitatywnymi". Pomijaj帷 wspomniane zdobienie szaty Jezusa nie mamy tu nic z tych rzeczy. Chrystus przygarnia do siebie pobo積e dziecko, nie jakiego abstrakcyjnego anio趾a, tylko konkretnego Tadzia o odstaj帷ych uszach (chyba si troch czepiam tych uszu ;-)).

Troch zagadkowy jest natomiast gest Jezusa. Je郵i wskazuje On na krzy, mo瞠my rozumie to jako wskaz闚k dla pozosta造ch na ziemi tzn. "Przez Krzy do Nieba" (pos逝guj帷 si pozdrowieniem franciszka雟kim). Mo瞠 jednak kierowa nasz uwag na swe serce. Co prawda nie wypada這by ono ca趾iem w ludzkim miejscu, ale na popularnych przedstawieniach i tak wychodzi ono gdzie na poziomie oskrzeli ;-) W skr鏂ie rzecz ujmuj帷, Jezus zaprasza, aby w jego pe軟ym mi這軼i do 鈍iata sercu, w zjednoczeniu z Nim, szuka celu i sensu 篡cia1, zw豉szcza w tak dramatycznej chwili, jak jest 鄉ier bliskiej osoby. Do tej dosy optymistycznej "symboliki" nie pasuje jednak powa積y wyraz twarzy Chrystusa, st康 ta interpretacja wydaje mi si trcoh "naci庵ana".

Scena ukazana przez Wasilkowskiego emanuje spokojem i, je郵i mo積a to tak okre郵i, pewn pow軼i庵liwo軼i, jak瞠 r騜n od znajduj帷ego si niedaleko "wniebowst徙ienia" Lusi Raciborowskiej. W por闚naniu z tym ostatnim, wydaje si wr璚z zawieszona w czasie i przestrzeni, a jednocze郾ie doskonale wpasowuje si w atmosfer miejsca zadumy, jakim jest cmentarz.

© Sowa

Przypisy

  1. Duchowo嗆 SCJ.


Do g鏎y