Sztuka Cmentarza Pow您kowskiego


Nagrobek rodziny Fruzi雟kich

Dane podstawowe

Data wystawienia: Data powstania: ok. 1909-1910 r.3
Data renowacji: bd.
Tw鏎cy: Jan Antoni Biernacki
Materia造: kamie, metal (br頊)
Lokalizacja nagrobka: kw. 25

Pochowani

1. Fruzi雟ki Jan (1867-1921)

Inskrypcje

bd.

Historia nagrobka

Pomnik rodziny Fruzi雟kich jest bardzo tajemniczy. I sprawia to nie tylko sama jego forma, nawi您uj帷a do symbolizmu, ale tak瞠 fakt, 瞠 opr鏂z inskrypcji g這sz帷ej, i jest to miejsce spoczynku Fruzi雟kich, nie ma i nie by這 瘸dnych innych tablic komemoratywnych.

Jak informuje nas Wac豉w Jeziorowski, autor Albumu Pow您ek, pomnik wykona Jan Antoni Biernacki, cho dzi trudno ustali, kiedy.

Monument z czarnego granitu ma form wysokiej hermy zwie鎍zonej br您owym popiersiem ludzkim z d這ni przyci郾i皻 do ust, jakby w ge軼ie t逝mionego szlochu. G這wa i ramiona postaci owini皻e s welonem, malowniczo sp造waj帷ym wzd逝 podstawy. Ta ostatnia u do逝 jest lekko wysuni皻a do przodu i w przesz這軼i znajdowa si tu wykonany z br您u p這mie, kt鏎ego dym "tuli si" do hermy. Ni瞠j, tu nad p造t, przykrywaj帷 zej軼ie do grobowca, w granicie wyrysowano anio豉 op豉kuj帷ego groby. Do niezachowanych element闚 nale膨 z kolei br您owe wie鎍e, ongi zdobi帷e masywne p造ty po bokach grobowca, a w l. 2005-2007 znikn窸y r闚nie tr鎩k徠ne br您owe uchwyty tablicy broni帷ej wej軼ia do krypty.

Sam pomnik utrzymany jest w stylistyce symbolizmu (tajemniczo嗆, podkre郵ona przez oszcz璠ny modelunek postaci wie鎍z帷ej herm, pewna groza pustego krajobrazu, nieco tylko urozmaiconego krzy瘸mi w scenie z anio貫m).

Podobn kompozycj Biernacki zastosowa na grobie rodziny Rybarskich (kw. 174) wykonanym w 1919 r.4 Monument Fruzi雟kich jest jednak wcze郾iejszy, gdy jego zdj璚ie mo瞠my ogl康a w wydanym w 1915 r. Albumie Pow您ek5, a szkic w glinie(?) anio豉 z podstawy hermy zamie軼i "Tygodnik Ilustrowany" w 1907 r. (nr 48). Zreszt na owej reprodukcji wida sygnatur Biernackiego i dat 1905 r. Nagrobek musia wi璚 powsta mi璠zy 1905 r. a 1915 r., by mo瞠 w豉郾ie ok. 1910 r., jak podaje Jan Dominikowski6.

Pomnik Fruzi雟kich bardzo r騜ni si od innych dzie Jana Biernackiego. Przede wszytkim ci捫y on mocno ku symbolizmowi i secesji, podczas gdy p騧niejsze prace(m.in. p豉skorze嬌y na budynku Sejmu RP) to ju typowe dla mi璠zywojnia silne "zgeometryzowanie" postaci (kubizm).

© Sowa
23.10.2007

Przypisy

  1. Ksi璕a adresowa miasta Warszawy..., zebra i u這篡 M. J霩ef Wi郾iakowski, Warszawa 1896.
  2. Obecnie w pierwszym miejscu przebiega poszerzona ul. Marsza趾owska. Druga lokalizacja to Pa豉c Biskup闚 (tzw. pa豉c So速yka) przy Senatorskiej.
  3. Pierwsz dat podaj za: J. Waldorff, Za bram wielkiej ciszy : dwie軼ie lat dziej闚 Pow您ek, Warszawa 1990.
  4. J. Dominikowski, Nekropolia υdzi wielkoprzemys這wej : Cmentarz Stary przy ulicy Ogrodowej : dzieje i sztuka 1854 - 1945, 鏚 2004, s. 270.
  5. Jan Dominikowski podaje 1913 r. - J. Dominikowski, op. cit., 鏚 2004, s. 270.
  6. Materia造 do Albumu Pow您ek zbierano ju w 1913 r. - W. Jeziorowski, Album Pow您ek. Cz. 1, Warszawa 1915, s. 144.
  7. J. Dominikowski, op. cit., 鏚 2004, s. 270.

毒鏚豉

  • W Herbaczy雟ki, W dawnych cukierniach i kawiarniach warszawskich, Warszawa 2005.


Do g鏎y