Sztuka Cmentarza Pow您kowskiego


Nagrobek rodziny Franciszka Salezego (Salomona) Lewentala

Dane podstawowe

Data wystawienia: 1904 r.
Data renowacji: bd.
Tw鏎cy: Pius Welo雟ki
Materia造: kamie, metal (br您)
Lokalizacja nagrobka: kw. 7

Pochowani

1. Lewental Franciszek Salezy (Salomon) (1841-1902)

2. Lewental Hortensja z d. Bersohn (1858/56-1923)

Inskrypcje

bd.

Historia nagrobka

Miejsce spoczynku Salomona Lewentala zdobi br您owy pos庵 autorstwa nie byle kogo, bo samego Piusa Welo雟kiego. Jak informuje nas sygnatura na pos庵u, wykonano go w 1904 r.

Przedstawia on skrzydlat niewiast w antycznej szacie, w rozbiegu przykl瘯aj帷 na jedno kolano przy krzy簑, kt鏎y obejmuje lew r瘯, podczas gdy praw sk豉da wieniec z ga陰zek lauru, d瑿u i kwiat闚. Ramiona krzy瘸 imituj drewniane belki, a wzd逝 nich biegnie napis: "Jam jest 篡wot i zmartwychwstanie" (Jan 11,25).

Nagrobek ten jest ciekawym przyk豉dem przenikania si w rze嬌ie tendencji neoklasycznych i chrze軼ija雟kich w XIX w. albo - 這patologicznie rzecz ujmuj帷 - "ubierania" temat闚 chrze軼ija雟kich w kostium staro篡tny ;-).

Ot騜, w przewodnikach po Starych Pow您kach nasza dama bywa okre郵ana jako anio. Owszem ma ona skrzyd豉, ale w sztuce sprzed XIX w. anio造 nigdy nikogo nie dekorowa造 wie鎍ami laurowymi, za to od czas闚 antycznych zajmowa造 si tym Chwa豉 b康 Wiktoria. Tym niemniej gusta XIX-wieczne nakazywa造 wr璚z na郵adownictwo staro篡tnych, w czym wyj徠kowo dobry by w豉郾ie Pius Welo雟ki. Cmentarz by jednak przestrzeni sakraln, jakby "rozszerzeniem" ko軼io豉, st康 nie wypada這 (przynajmniej w Polsce) stawia tam antycznych boginek (zreszt "z natury" zazwyczaj mocno roznegli穎wanych ;-)). O powadze i charakterze miejsca Welo雟ki przypomnia wi璚, umieszczaj帷 krzy, udekorowany dodatkowo gor帷ym wyznaniem chrze軼ija雟kiej wiary w 篡cie wieczne. I tak oto z antycznej Chwa造 zrobi anio豉 :-).

Warto wreszcie doda, i to cmentarne dzie這 Welo雟kiego doskonale spe軟ia這 postulaty krytyk闚 XIX-wiecznych, cho powsta這 przecie w pocz徠kach XX w. Artysta ukaza pi瘯n, niemal idealn, posta w ruchu, a jednak nie widzimy w niej 瘸dnej dynamiki. A w豉郾ie w po陰czeniu idea逝 i harmonii upatrywano prawdziwej Sztuki1.

© Sowa
22.10.2007

Przypisy

  1. O polskiej rze嬌ie XIX-wiecznej oraz kryteriach jej oceny przez 闚czesnych ciekawie i zwi篥le pisz Aleksandra Melbechowska-Luty i Piotr Szubert [w:] Pos庵i i ludzie : antologia tekst闚 o rze嬌ie 1815-1889. T. 1 cz. 1, wybrali, oprac. i wprowadzeniem opatrzyli A. Melbechowska-Luty i P. Szubert, Warszawa 1993.


Do g鏎y