Sztuka Cmentarza Pow您kowskiego


Nagrobek Marii Zofii Wieczorek

Dane podstawowe

Data wystawienia: 1901 r.
Data renowacji: bd.
Tw鏎cy: Teodor Skonieczny
Materia造: kamie
Lokalizacja nagrobka: kw. 87

Pochowani

1. Wieczorek Maria Zofia (1900-1901)

2. Starorypi雟ki Artur (1866-1906)

3. Wieczorek Jozefa z d. Jarosi雟ka (?-1937)

4. Sierakowski Stanis豉w (1883-1942)

5. Sierakowska Zofia (1875(?)-1957(?))

6. Nowierska Irena (1908-1973)

7. Nowierski Witold (1908-1985)

Inskrypcje

bd.

Historia nagrobka

Jest to moja ulubiona praca Skoniecznego i jednocze郾ie jeden z bardziej wzruszaj帷ych nagrobk闚 dzieci璚ych. Niestety, mimo swego uroku, jako rzadko jest wspominany zar闚no przy om闚ieniach prac Skoniecznego, jak i pomnik闚 dzieci璚ych. Mo瞠 dlatego, 瞠 jest oddalony od starej cz窷ci Pow您ek?

Na niskim murowaniu, wype軟iaj帷ym ca陰 dzia趾 grobow, ustawiono prosty blok kamienny, a na nim rze嬌 anielicy, troskliwie otulaj帷ej skrzyd豉mi u酥ion na jej kolanach dziewczynk - zapewne "ukochan, jedyn c鏎eczk" pa雟twa Wieczorek tj. Marysi Zosi. Anio Str騜 lub (jak kto woli), Anio 妃ierci, tuli do piersi pyzat dziewczynk w wianuszku z bli瞠j niezidentyfikowanego kwiecia, kt鏎a nie umar豉 tylko 酥i sobie s這dko.

Typ Anio豉 妃ierci, otulaj帷ego skrzyd豉mi duszyczk, na Starych Pow您kach jest reprezentowany praktycznie tylko przez rze嬌 Teodora Skoniecznego. Ju jednak ok. 1880 r. Cmentarz Rakowicki w Krakowie ozdobi豉 podobna, niewielka (ok. 1 m wys.) figura na grobie Jasia Tele篡雟kiego. Obie rze嬌y nawi您uj do tematu ikonograficznego 妃ier koronuj帷a Niewinno嗆, zrealizowanego m.in. przez malarza G.F. Wattsa w l. 1886-1887 i 1899 r. W przedstawieniu tym Anio 妃ierci jest w豉軼iwie opiekunem, bo篡m wys豉nnikiem, kt鏎y zabiera niewinn dusz ze 鈍iata z豉, do Raju, chroni帷 j w ten spos鏏 przed skalaniem.

Nie widzimy tu praktycznie 瘸dnych symboli wanitatywnych i gdyby nie otoczenie oraz krzy (zreszt ob豉many), pod kt鏎ym siedz nasze panie, nic nie wskazywa這by, 瞠 jest to nagrobek. No, chyba 瞠 przyjrzymy si coko這wi, na kt鏎ym zrozpaczeni rodzice umie軼ili epitafium:

"Bo瞠! Sta豉 si wola Twa 鈍i皻a
Niech przyjdzie spok鎩 z Twej woli
Na serce, kt鏎e pami皻a,
Nkar篡 si, t瘰kni i boli"

Pomnik jest w fatalnym stanie: poro郾i皻y mchem i porostem, tu i 闚dzie sczernia造, gdzieniegdzie kamie zaczyna si 逝szczy, a liczne deszcze wyg豉dzi造 kontury g這wy anielicy. Mi璠zy innymi dlatego, trudno dopatrzy si rys闚 i wyrazu jej twarzy. Nie wiadomo czy si u鄉iecha 豉godnie, czy duma nad okrucie雟twem wyrok闚 boskich. Osobi軼ie zaciekawi mnie jej nos (nie 鄉ia si! ;-)), gdy jest... lekko garbaty. Tak瞠 ma豉 Marysia chyba lubi豉 zje嗆, gdy artysta odda nie tylko pulchne policzki, ale... drugi podbr鏚ek ;-) Mo瞠 mamy do czynienia z portretem?

Nagrobek doczeka si kilku kopii. Jedna, autorstwa przyjaciela Skoniecznego, Antoniego Kurzawy, ustawiona zosta豉 na grobie Oli Roszkowskiej (kw. 271). Inn, bli幡iaczo podobn do dzie豉 Skoniecznego, mo瞠my znale潭 na grobie Antoniny Po磧ewicz (zm. 1918 r.) na Cmentarzu Br鏚nowskim, cho jest powa積ie uszkodzona (anio ma obt逝czon cz窷 twarzy). Wreszcie dzie這 Skoniecznego sta這 si natchnieniem tak瞠 dla wsp馧czesnych kamieniarzy - wr璚z karykaturalna wersja grobu Zofi Mari Wieczorek sporz康zona zosta豉 ok. 2005 r. przez jeden z pow您kowskich zak豉d闚 kamieniarskich i wystawiona nad miejscem spoczynku Marzeny Czy禦a雟kiej z d. Waleckiej (zm. 2003 r.) na Pow您kach Wojskowych. C騜 z tego, 瞠 wykonana w piaskowcu (lub czym, co go przypomina) - ani proporcje nie zosta造 zachowane, ani uroda XIX-wiecznych pierwowzor闚, wszytko takie jakie kanciaste, jak Panny z Avinionu Picassa. Biedny Skonieczny, na pewno przewraca si w grobie.

© Sowa
25.06.2007


Do g鏎y