Sztuka Cmentarza Pow您kowskiego


Nagrobek Jeanne Melanie Gabrielle Goldstand

Dane podstawowe

Data wystawienia: 1873 r.
Data renowacji: mi璠zy 1974 a 1990 r.
Tw鏎cy: Faustyn Cengler
Materia造: kamie
Lokalizacja nagrobka: kw. D

Pochowani

1. Goldstand Jeanne Melanie Gabrielle (1870-1873)

Inskrypcje

bd.

Historia nagrobka

Male鎥a Jeanne Melanie Gabrielle by豉 c鏎k jednego z najbogatrzych obywateli Warszawy, bankiera Aleksandra Goldstanda.

Tadeusz M. Rudkowski podaje, i zrozpaczony ojciec zwr鏂i si do Cenglera o wykonanie nagrobka dopiero w 1874 r.1. Sam Cengler wspomina o owym pomniku w Przegl康zie rze嬌y za 1874 r., cho wymienia w nim r闚nie dzie豉 powsta貫 wcze郾iej (np. pomnik dzieci Tyrchowskich, 1873 r.). Tymczasem na podstawie rze嬌y i coko逝 widniej sygnatury Cenglera z dat 1873 r, a z pracy Marii Ireny Kwiatkowskiej dowiadujemy si, i w 1874 r. nagrobek zosta dopiero wystawiony na Starych Pow您kach2. Ot, taki szczeg馧 ;-)

Pomniczek ustawiono w tyle niskiej, ledwo wystaj帷ej nad ziemi tumby z piaskowca. Na jej 鈔odku spoczywa tablica, broni帷a zst瘼u do grobowca, a w rogach znajduj si cztery proste s逝pki, cho nie ma slad闚, aby kiedy rozci庵ni皻e by這 mi璠zy nimi jakie ogrodzenie. Na cokole w kszta販ie o鄉ioboku, umieszczono blok o formie mi璠zy 軼i皻ym obeliskiem a bardzo w彗im trapezem. Znajduje si on na czterech podporach o nieregularnym kszta販ie, wygl康aj帷ych na fragmenty jakiej ca這軼i, ale raczej ich obecna funkcja jest przypadkowa. Na przedniej 軼ianie obelisku wykuto inskrypcj, nad kt鏎 wyrze嬌iony zosta wieniec, przwi您any kokard. Blok ten jest sygnowany na bocznej 軼ianie: wyko: Cengler 1873 r.

Na tej wysokiej na ok. 1,5 m konstrukcji umieszczono figur rozmodlonego anio趾a z bia貫go marmuru. Male雟two, odziane w prost sukienk z kr鏒kim r瘯awkiem i 軼i庵ni皻 w pasie, kl璚zy na prawym kolanie, r帷zki z這穎ne w modlitwie przyciska do piersi, twarzyczk, okolon niewielkimi, acz misternie rze嬌ionymi loczkami, kieruje ku niebu. Pucu這wata buzia, o ma造m, lekko zadartym nosku wykazuje pewn indywidualizacj, st康 mozna podejrzewa, i jest to portret ma貫j Jeanne Melanie.

Figurka nawi您uje do rze嬌y Modlitwa lub Samuel (1827 r.) w這skiego artysty Luigi Pampaloni3. Jest ona utrzymana w estetyce neoklasyznej, kt鏎ej ho責owa tak瞠 Cengler. Chocia orygina nie by przeznaczony na cmentarz, wariacje na jego temat mo積a znale潭 na naprawd wielu nekropoliach. Ot, cho熲y na naszym polskim podw鏎ku, bo w Krakowie na grobie Konstancji Julii W御owicz闚ny (grobowiec Anny Potockiej-W御owicz w katedrze)4 czy zagranic (w cokolwiek ocenzurowanej wersji) m.in. na grobie Angeliny Malfatti (zm. 1877 r.) na Cimitero Urbano w Lukka.

Na tle innych rozmodlonych ano趾闚 pow您kowskich pomnik Jeanne Melanie Goldstand pozytywnie si wyr騜nia. Chocia niewielki, jest dopracowany, a naturalna i swobodna poza 鈍iadczy o talencie Cenglera. Szkoda, 瞠 nie jest to oryginalny koncept rze嬌iarza.

© Sowa
13.06.2007

Przypisy

  1. T.M. Rudkowski, Cmentarz Pow您kowski w Warszawie : panteon polski, (Nasze Pami皻ki i Krajobrazy), Wroc豉w 2006, s. 137.
  2. M.I. Kwiatkowska, Rez嬌iarze warszawscy XIX w., Warszawa 1995, s. 208.
  3. Wida to wyra幡ie, kiedy zobaczymy lustrzane odbicie pomniczka Jenne Melanie. Uk豉d postaci jest wtedy dok豉dnie taki sam, jak dzie豉 Pampaloniego.
  4. Figurka zosta豉 wykonana na zam闚ienie Anny Potockiej-W御owicz przez samego L. Pampaloniego na podstawie maski po鄉iertnej ma貫j Julii.


Do g鏎y