Sztuka Cmentarza Pow您kowskiego


Sztuka Cmentarza Pow您kowskiego a style i kierunki

Europa zawsze by豉... inna ;). Od czas闚 鈔edniowiecza, 鈔ednio co sto lat pojawia si nowy styl w sztuce, lecz XIX w. i XX w. przeros造 wszytko. W ci庵u XIX w. nie powsta 瘸den wielki styl (przynajmniej tak twierdz historycy sztuki ;)), za to modne by這 nawi您ywanie do epok ju minionych (historyzm, eklektyzm) ze szczeg鏊nym uwzgl璠nieniem nie鄉iertelnego antyku.

Jednak瞠 pod koniec stulecia arty軼i zacz瘭i si buntowa przeciwko odtwarzaniu przesz這軼i, lecz d捫帷 do stworzenia czego nowego i (naturalnie) wielkiego, prawie ka盥y z nich szed inn drog. W ten spos鏏 powsta豉 fascynuj帷a mozaika kierunk闚 artystycznych, owych "-izm闚", w kt鏎ych przodowa這 zw豉szcza malarstwo, a dopiero po nim rze嬌a i architektura. Zorientowanie si w tej r騜norodno軼i jest tym bardziej trudne, 瞠 wiele tendencji wyst瘼owa這 r闚nocze郾ie1.

Oczywi軼ie przenikn窸y one r闚nie do sztuki sepulkralnej, co dodatkowo wzbogaci這 stron wizualn nekropolii, ale bynajmniej nie przy熤i這 form dawniejszych. Jako si bowiem rzek這 w innym miejscu, sztuka nagrobna ma dosy konserwatywn "natur", gdy zale篡 bardziej od gust闚 klienteli, ni post瘼owych wizji artysty.

Omawianie sztuki cmentarnej komplikuje r闚nie fakt, 瞠 sk豉daj si na ni dzie豉 z r騜nych dziedzin artystycznych, a wi璚:

  • rze嬌a (pos庵i, dekoracja rze嬌iarska),
  • architektura (nagrobki same w sobie, kaplice),
  • sztuka zdobnicza (kowalstwo artystyczne).

I tak si "nieszcz窷liwie" sk豉da, i w XIX w. rozwija造 si nieraz w zupe軟ie innych kierunkach2.

Wszelkie "stylistyczne" podzia造 nagrobk闚 s wi璚 bardziej sztuk dla sztuki, lecz pozwalaj jako uporz康kowa ca陰 t mena瞠ri pow您kowskich pomnik闚 i wyodr瑿ni spo鈔鏚 nich te ciekawsze, wyj徠kowe lub w jaki spos鏏 warto軼iowe.

Zanim jednak przejdziemy do rzeczy, pozwol sobie na kr鏒k dygresj. Ot騜, wydaje mi si, 瞠 w ci庵u XIX w. i na pocz徠ku XX w. estetyka nagrobka, jak i samej nekropolii by造 wa積iejsze ni p騧niej. Interesowano si pomnikami wystawianymi na cmentarzach, co wida w do嗆 licznych (w por闚naniu z okresem po II wojnie 鈍iatowej) wzmiankach w prasie codziennej. Owszem, zapewne by豉 to r闚nie metoda promocji polskich rze嬌iarzy, lecz dzi瘯i temu 瘸den przewodnik po Cmentarzu Pow您kowskim nie mo瞠 si obej嗆 bez kilku zda na temat jego sztuki. A co w tej kwestii mo積a powiedzie o wsp馧czesnych cmentarzach?...

© Sowa
1.11.2009

Przypisy

  1. Na przyk豉d secesja, uto窺amiana na og馧 z falistym liniami, mia豉 tak瞠 odmian "geometryczn" popularn w Austrii czy w Wielkiej Brytanii.
  2. Rze嬌a figuralna mocno tkwi豉 w tradycji klasycznej, podczas gdy architektura i sztuka zdobnicza ch皻nie si璕a造 do motyw闚 z innych epok lub kultur.


Do g鏎y